poniedziałek, 25 marca 2013

Grodzisko w Słupnie

Na obszarze Mazowsza płockiego zlokalizowano 35 grodów znanych z okresu  X-XIII wieku. Wiele z nich sytuowano na krawędziach tarasów rzek lub na krawędzi pasma wzgórz wznoszących się nad  daną doliną. Ważną rolę odgrywały grody strażnicze budowane na wyerodowanych od otaczających terenów cyplach, wznoszących się na wysokich brzegach rzek. Podobne obiekty stawiano w dolinach rzecznych, oraz na terenach zalewowych i podmokłościach bagien. Często wykorzystywano do tego naturalne piaszczyste wyniesienia izolujące je od wilgotnego podłoża. Jedną z takich pamiątek po naszych słowiańskich  przodkach jest grodzisko w Słupnie. [ gm. Słupno, powiat płocki]
Słupieńskie grodzisko
Cechą charakterystyczną dla grodu w Słupnie jest jego zaklęśnięty w środku kształt [takie grodziska określamy jako pierścieniowate]. Możliwe, że otoczony jednym lub dwoma wałami, wzmocniony dodatkowo fosą. W wale tego obiektu zachowało się po dzień dzisiejszy obniżenie, zapewne będące niegdyś śladem przejścia w tym miejscu. Mogła to być główna brama do grodu. Aktualnie wał gródka ma niewiele ponad 8 metrów wysokości i jest dość nieregularny. Z pewnością  kiedyś był wyższy. Rozmiar całego ''zamczyska'' także nie powala na kolana i waha się od 20- do 45 metrów średnicy. Przypuszcza się, że jedynym typem konstrukcji drewnianej wałów na Mazowszu płockim była konstrukcja przekładkowa. Rozplanowanie wewnętrzne zabudowy grodowej w Słupnie ograniczało się do przywału i łączyło się z nim ściśle . W środku  kilka chat zapewne konstrukcji zrębowej, palenisko, a poza grodem jakieś pomieszczenia magazynowe nie były tu wcale rzadkością. Okoliczne bagna, bliskość rzeki Wisły oraz sąsiadująca rzeczka Słupianka  z borami dawały bezpieczne i różnorodne możliwości zdobywania pożywienia.
Wnętrze grodu.
 Dolina Słupianki w XI-XII wieku była terenem intensywnego działania gospodarczego, uprawianej ziemi  przez niewielkie grupy zamieszkujące rozproszone osiedla typu wiejskiego. Fakt ten sprawił, iż przy grodzisku słupnowskim nie rozwinęło się podgrodzie. Krótko mówiąc wcale go tam nie było. Gród spełniał zatem jakby rolę inspiracyjną, i bez wątpienia miał związek osadniczy z tutejszą ludnością. Pilnował jego bezpieczeństwa, chronił przed ewentualnym wrogiem.
Wyregulowana rzeczka Słupianka...
Dęby na koronie grodziska
Ciekawostką jest wzmianka Galla Anonima o tym, że warownia słupieńska  była w posiadaniu małżonki  niejakiego Wojsława - piastuna Bolesława Krzywoustego! Bardzo prawdopodobne, że przyszły władca państwa polskiego mógł w nim gościć...

Gród w Słupnie datowany jest na wiek XI. Choć istnieją poważne przesłanki, że mógł już istnieć około X wieku. Sama miejscowość po raz pierwszy wymieniona jest w roku 1185 jako Shupno cum ecclesia.
Obecny stan grodziska jest w miarę dobrze zachowany. Porasta go przepiękny starodrzew dębowy zaś okalające go podmokłe łąki i pola uprawne chronią go przed nadmierną zabudową jednorodzinną.  Jeśli ktoś chciałby go odwiedzić- polecam serdecznie. Znajduje się nieopodal Płocka jakieś 12 kilometrów w kierunku na Warszawę po prawej stronie drogi krajowej nr. 62.
Na podstawie: ''Mazowsze płockie we wczesnym średniowieczu'', aut. Maria Miśkiewiczowa, wyd. Towarzystwo Naukowe Płockie, Płock 1982. oraz własnych poszukiwań.

3 komentarze:

  1. Wpisik miodzio, jak dla mnie, przyroda + słowiańska historia, trudno o coś lepszego w plenerze.
    Pamiętam jak będąc dzieckiem przeżywałem lekturę "Obrony Niemczy 1017". Niedługo potem pojechałem z Ojcem do Niemczy. Co to było za przeżycie!

    OdpowiedzUsuń
  2. Super, że załączono zdjęcia bo od dłuższego czasu szukając tego grodziska, przyglądałam się tej górce w Słupnie i obstawiałam, że to właśnie tu musi być to grodzisko ale ciężko było coś znaleźć w dostępnej literaturze na potwierdzenie tego faktu, gdyż same opisy bez zdjęć lub map nie ułatwiają pracy.

    OdpowiedzUsuń
  3. Jakieś współrzędne geograficzne można by prosić do tego artykułu?
    52.498539, 19.817512 ?

    OdpowiedzUsuń